Gershon (Grzegorz) Zohar

Budowniczy mostów do wspólnej przyszłości. Urodził się w Polsce, dźwigającej się z powojennych gruzów, by po latach powrócić nad Wisłę jako ambasador Izraela i orędownik odnowienia zerwanych relacji między oboma narodami. Całe jego życie jest pasją łączenia i prowadzenia dialogu. Czyni to zresztą do dziś, z potrzeby serca, już jako ambasador dobrej woli. Jego drugą pasją jest muzyka klasyczna i jazz.

WWarszawie spędził pierwsze dziewięć lat życia, a w 1957 r. wyjechał z rodzicami i siostrą do Izraela. Emigranci zebrali ze sobą także pianino, co dla losów Gershona Zohara będzie miało duże znaczenie. W Izraelu zaczął uczyć się języka hebrajskiego. Jednak to po polsku przeczytał całą biblioteczkę literatury klasycznej, którą jego rodzice przywieźli do nowej ojczyzny. Nawet dziś, kiedy Gershon liczy, robi to jednocześnie po polsku i hebrajsku. Czy już wtedy przewidywał, że ten kulturowy dualizm pozostanie z nim na całe życie…? Ukończył prawo na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie, specjalizując się w prawie narodowym. Uczył się także pianistyki w konserwatorium. W 1978 r. rozpoczął karierę dyplomatyczną.  W 1993 r. został powołany na stanowisko Izraela w Polsce. – Ten przydział dyplomatyczny był wyjątkowy – mówi Zohar – Powróciłem po 36 latach do Warszawy, nadal mając w pamięci to odbudowujące się z gruzów miasto…

Zobaczył zupełnie inny kraj – bez zgliszcz i nędzy, ale jego społeczeństwo aspirowało do lepszej przyszłości. Musiał się szybko odnaleźć w okresie postępującej transformacji demokratycznej i gospodarczej pierwszej dekady polskiej wolności. Ze wszystkimi jej blaskami i cieniami. Gdy zaczynał swoją misję, minęły raptem trzy lata od wznowienia w 1990 r. stosunków dyplomatycznych pomiędzy Polską a Izraelem, zerwanych w 1967 r. Rolą Ambasady Izraela było więc wspieranie inicjatyw działających na rzecz wznowionego dialogu – od instytucji historycznych, po akademickie i społeczne – budując na nowo nić dramatycznie przerwanych relacji. Istotnym elementem – w związku wyjściem Polski spod żelaznej kurtyny i ponownym otwarciem się na świat – była współpraca gospodarcza oraz w obszarach bezpieczeństwa i wojskowości. Dzięki nawiązanym ponownie relacjom Polacy mogli zacząć przyjeżdżać do Izraela – jako Ziemi Świętej i miejsca pielgrzymowania.

Polacy i Żydzi powinni nie tylko być świadomi historii swoich krajów, ale też wiedzieć, co łączy obydwa narody – uważa Zohar i dodaje, że jednym z przykładów wspólnej historii są powojenne losy obu krajów.  – W miarę jak Polska stopniowo podnosiła się i odbudowywała po II wojnie światowej, państwo Izrael tworzyło się w dużej mierze dzięki polskiej społeczności żydowskiej. Opierało się na jej ogromnym, wszechstronnym dziedzictwie, w tym społeczno-politycznym, czego przykładem są takie postacie jak David Ben Gurion czy Menachem Begin.

Mając na uwadze tak szeroką perspektywę, praca Zohara wymagała umiejętności poruszania się po polu minowym – w sferze historycznej, politycznej i społecznej. Dodatkowo do jego obowiązków należała ochrona dziedzictwa żydowskiego na ziemiach polskich. Odnajdywanie śladów żydowskiej przeszłości – synagog, cmentarzy oraz wspieranie  miejsc pamięci w sześciu głównych hitlerowskich obozach zagłady w całej Polsce. Z drugiej strony jego zadaniem było nadawanie obywatelom Polski orderu Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata z ramienia Instytutu Pamięci Męczenników i Bohaterów Holokaustu Jad Waszem.  To uhonorowanie osób, które uratowały swoich żydowskich sąsiadów  podczas II wojny światowej.

Misja Gershona Zohara w Polsce oficjalne skończyła się w 1997 r. – odznaczeniem go przez Prezydenta RP Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczpospolitej Polskiej. W latach 2005 – 2006  były ambasador powrócił jednak do Warszawy, aby zaangażować się w powstające wówczas Muzeum Polin – które jest swoistym pomnikiem  tysiącletniej historii Żydów na ziemiach polskich. Ambasador Zohar wie, że budowanie mostów między narodami to trudne zadanie. I wymaga czasu – całego życia człowieka, a nawet życia wielu pokoleń.

Zohar w listopadzie 2020 r., podczas „Festiwalu Mostów Muzycznych” zorganizowanym on-line we współpracy z Israel Camerata Jerusalem, Stowarzyszeniem im. Ludwiga van Beethovena i polskim Ministerstwem Kultury powiedział:

W trudnym czasie pandemii nadal pielęgnowane są bogate i różnorodne kontakty między Izraelem a Polską, co odzwierciedla szeroką gamę naszych relacji. Wspólnie obchodziliśmy rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, trzydziestą rocznicę wznowienia stosunków dyplomatycznych między naszymi krajami i osiemdziesiąte szóste urodziny wybitnego kompozytora, maestro Krzysztofa Pendereckiego.

Pracował na wielu stanowiskach, zarówno w izraelskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych, jak i na placówkach dyplomatycznych. Poza Polską także  w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Tajlandii, Kambodży i Holandii, Białorusi, Nigerii, Nowej Zelandii i Australii.

Obecnie Gershon Zohar jest członkiem Stowarzyszenie Przyjaźni Izrael – Polska i bilateralnej Izby Handlowej. Oprócz tego buduje inne mosty w dziedzinie kultury i sztuki.  Dzięki swojej drugiej pasji angażuje się na rzecz łączenia muzycznych światów obu narodów. Aktywnie działa w zarządzie orkiestry Israel Camerata Jerusalem – wiodącej orkiestry kameralnej w Izraelu. Dzięki jego staraniom Camerata koncertowała w 2018 roku w Polsce podczas Festiwalu Beethovena w Filharmonii Warszawskiej, odwiedzając przy okazji Lublin, Zabrze i Radom. Gershon już teraz planuje uczestnictwo Cameraty w Festiwalu Beethovenowskim w 2022 roku.