Linki

MI POLIN
Instagram
FB Profile

Wideo

Helena Czernek

Jej dwie największe pasje to projektowanie i judaizm. Jest artystką młodego pokolenia (rocznik 1985), zajmuje się żydowskim designem, grafiką, fotografią, kaligrafią i drzeworytnictwem. Jak mówi, projektując, stara się podkreślać miejsce, z którego pochodzi i w którym tworzy. Szuka połączeń przeszłości z przyszłością, a jej prace bazują na twórczej interpretacji istniejącej symboliki.

H elena ukończyła wzornictwo na Akademii Sztuk Pięknych w swoim rodzinnym mieście, Warszawie. Za zestaw mebli „Spotkanie” otrzymała wyróżnienie branżowego magazynu „2+3D” w konkursie na najlepszy projekt dyplomowy roku 2010 w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Studiowała też w Szkole Sztuk Pięknych i Rzemiosł Artystycznych Bezalel w Jerozolimie oraz hebraistykę na Uniwersytecie Warszawskim.

Warszawiacy świetnie znają zaprojektowane przez Helenę i wciąż istniejące przejście dla pieszych przy ul. Emilii Plater, inspirowane klawiaturą fortepianu. PASY KLAWIATURY przypominają, że w Warszawie urodził się i spędził młodość Fryderyk Chopin. Przejście powstało z okazji obchodów Roku Chopinowskiego (2010), ale potem zostało odtworzone w kilku innych europejskich miastach. Artystka jest również współautorką projektu pomocy rozwojowej „Design For Bantayan” na obszarze zniszczonym w 2013 roku przez tajfun Yolanda na Filipinach.

Od 2013 roku warszawiacy w kwietniu noszą w klapie żółtego żonkila, zaprojektowanego przez Helenę. Powstał na 70. rocznicę Powstania w Getcie Warszawskim, ale szybko stał się trwałym symbolem corocznych obchodów tego wydarzenia. Jest rozdawany w dziesiątkach tysięcy sztuk mieszkańcom stolicy przez wolontariuszy Muzeum Historii Żydów Polskich Polin. Znaczki z – także zaprojektowanym przez Helenę – logo tej smutnej rocznicy Poczta Polska wydała w formie albumu kolekcjonerskiego w nakładzie 300 tysięcy egzemplarzy.

W przedwojennej Warszawie istniało około 30 firm, które zajmowały się produkcją judaików, ale wszystkie zniknęły podczas II wojny światowej. Po 70 latach, dzięki inicjatywie Heleny Czernek i założonego przez nią wraz z Aleksandrem Prugarem studia projektowego MI POLIN (po hebrajsku: „Z Polski”), tradycja projektowania judaików w Polsce zaczęła się odradzać. Celem marki jest podtrzymywanie i rozwijanie polsko-żydowskiej tożsamości i kontynuowanie 1000-letniej historii żydowskiej kultury w Polsce poprzez nowoczesny i użytkowy design.

Od 2013 roku warszawiacy w kwietniu noszą w klapie żółtego żonkila, zaprojektowanego przeze mnie. Powstał na 70. rocznicę Powstania w Getcie Warszawskim, ale szybko stał się trwałym symbolem corocznych obchodów tego wydarzenia. Jest rozdawany w dziesiątkach tysięcy sztuk mieszkańcom stolicy przez wolontariuszy Muzeum Historii Żydów Polskich Polin.

Pierwszym żydowskim przedmiotem zaprojektowanym przez Helenę jest MENOKIJA, czyli świecznik łączący w sobie menorę, świecznik szabatowy i chanukiję. MENOKIJA do dzisiaj cieszy się dużą popularnością, rozświetlając domy w Polsce i za granicą w czasie Chanuki. Z czasem pojawiły się kolejne przedmioty rytualne projektu, m.in. TALERZ SEDEROWY inspirowany macą szmurą, BESAMINKA nawiązująca formą do kształtu jerozolimskiej Wieży Dawida, świecznik szabatowy SKRZYDŁA będący jednocześnie rzeźbą, w której płomienie rozświetlają aluminiową formę.

Szczególnym zainteresowaniem projektantki cieszą się mezuzy, które projektuje m.in. z drewna stabilizowanego, bursztynu ze srebrem, kryształu, a nawet betonu. Jeden z jej projektów, przewidziana dla niewidomych TANGIBLE MEZUZAH, znajduje się w zbiorach Jewish Museum w Nowym Jorku. MI POLIN bada także pożydowskie ślady w przedwojennych budynkach w całej Polsce w ramach szeroko zakrojonego projektu „MEZUZA Z TEGO DOMU”. Dzięki wykonanym przez nią odlewom z brązu śladów po mezuzach mogą teraz powstawać nowe, dające drugie życie tym już nieistniejącym. „Odlewy te w sposób metaforyczny nadają ciągłość tradycji i historii. Łączą nas z przeszłością i dawnymi mieszkańcami…”. [culture.pl]

Poza przedmiotami rytualnymi powstało kilka kolekcji biżuterii inspirowanych tradycją żydowską, m.in. SIEDEM DNI STWORZENIA (wisiorki reprezentujące poszczególne etapy biblijnej kreacji świata) czy OGRÓD BIBLIJNY (wisiorki nawiązujące do roślin istotnych w judaizmie). Oprócz tego Helena w ramach studia MI POLIN tworzy instalacje artystyczne i akcje w przestrzeni miejskiej, angażujące lokalną społeczność. Do takich przedsięwzięć należą m.in. DRZEWKA ŚWIATŁA (drzewa na jednym z krakowskich skwerów zostały wspólnie z wolontariuszami przyozdobione lustrzanymi ozdobami w kształcie symboli związanych z Chanuką i Bożym Narodzeniem) czy KVITLECH BOX (skrzynka do „wysyłania” listów później zawiezionych do Jerozolimy i umieszczonych w szczelinach Ściany Płaczu), zrealizowane w ramach Festiwalu Kultury Żydowskiej (FKŻ) w Krakowie.

MI POLIN bada pożydowskie ślady w przedwojennych budynkach w całej Polsce w ramach projektu „MEZUZA Z TEGO DOMU”. Dzięki wykonanym z brązu odlewom śladów po mezuzach mogą teraz powstawać nowe, dające drugie życie tym już nieistniejącym.

Artystka prowadzi warsztaty dla dzieci i dorosłych poświęcone designowi i kulturze żydowskiej, m.in. w ramach FKŻ w Krakowie i Holocaust Education Week w Toronto, czy ogólnie dostępne internetowe warsztaty FERAJNA HELENY. Jej projekty są wystawiane w wielu muzeach na świecie, m.in. w Nowym Jorku, Wiedniu, Toronto, w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie. Jej prace były pokazywane na ważnych wystawach dotyczących polskiego designu, w tym „Po drugiej stronie rzeczy. Polski dizajn po 89. roku” w Muzeum Narodowym w Krakowie, „Projektowanie wszędzie. 40 lat Wydziału Wzornictwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie”, „POLSKA IN BETWEEN, 2. Istanbul Design Biennial” w Turcji, „Korzenie” w Galerii Bielskiej BWA.

Od kwietnia 2019 Helena działa także w fundacji Mi Polin / Z Polski, która promuje inicjatywy edukacyjne i akcje społeczne. Jednym z najważniejszych przedsięwzięć fundacji jest FESTIWAL MEZUZA. Po wybuchu pandemii COVID-19 fundacja zainicjowała międzynarodową kampanię społeczną „JEDEN ZA WSZYSTKICH”. Ma ona przeciwdziałać osłabianiu relacji społecznych, pomagać odbudować zaufanie oraz promować skuteczne rozwiązania w walce z wirusem. Helena zaprojektowała znaczek w kształcie tarczy składającej się z trzech serc symbolizujących kolejno przestrzeganie zasad epidemicznych, solidarność wspólnoty, nadzieję i jedność. Noszenie takiej łatwej do przygotowania przypinki ma być znakiem wspólnego wysiłku wkładanego przez każdą jednostkę na rzecz ogółu.

Po wybuchu pandemii COVID-19 zainicjowała międzynarodową kampanię społeczną „JEDEN ZA WSZYSTKICH”. Ma ona przeciwdziałać osłabianiu relacji społecznych, pomagać odbudować zaufanie oraz promować skuteczne rozwiązania w walce z wirusem. Helena zaprojektowała znaczek w kształcie tarczy składającej się z trzech serc symbolizujących kolejno przestrzeganie zasad epidemicznych, solidarność wspólnoty, nadzieję i jedność. Noszenie takiej łatwej do przygotowania przypinki ma być znakiem wspólnego wysiłku wkładanego przez każdą jednostkę na rzecz ogółu.

W ostatnich latach Helena Czernek poszerzyła swoje pole zainteresowań o dziedziny stricte artystyczne, zgłębiając techniki tradycyjnego drzeworytu japońskiego i tajniki kaligrafii hebrajskiej. Z połączenia tych dwóch technik powstała zupełnie nowatorska seria drzeworytów biblijnych z wykorzystaniem elementów kaligraficznych, pokazywana w ramach wystaw m.in. w Krakowie, Warszawie i Bielsku-Białej. Charakterystyczne dla Heleny łączenie różnych technik znalazło wyraz także i w tej dziedzinie – wspomniany TALERZ SEDEROWY zawiera elementy jej własnego projektu drzeworytu hebrajskiego. Kaligraficzny rozwój Heleny można było również obserwować w ramach kolejnych performance’ów z cyklu SILENT WRITING (artyści kaligrafują na żywo, w ciszy, czemu z bliska na bieżąco może się przyglądać milcząca publiczność) organizowanego przez słynnego kaligrafa Brody’ego Neuenschwandera.