Jest w Polsce synonimem filozofa, mędrca. Jego wykłady, a także pogadanki telewizyjne z cyklu „O co pytają nas wielcy filozofowie” cieszyły się dużą popularnością dzięki jasnemu i fascynującemu przedstawieniu zawiłych problemów z dziejów ludzkiej myśli. W młodości był marksistą, ale w ciągu swojego życia przeszedł przemianę intelektualną od zachwytu nad ówczesnym systemem społeczno-politycznym w Polsce do konsekwentnej i błyskotliwej jego krytyki.

Urodził się w 1927 r. w Radomiu. Matka zmarła, gdy miał 3 lata, a ojciec został zamordowany w 1943 roku przez hitlerowców na Pawiaku. Za okupacji przez pewien czas dzielił mieszkanie z Żydami, których przechowywała Irena Sendlerowa. Po wojnie Kołakowski rozpoczął studia na Uniwersytecie Łódzkim. Zrobił doktorat z filozofii i przez 11 lat kierował katedrą historii filozofii nowożytnej w Uniwersytecie Warszawskim. Jego kariera naukowa stanęła w miejscu, gdy usunięto go z PZPR (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza) za krytykę ustroju. Interesował się wtedy m.in. związkiem marksizmu i religii, twierdząc że: Osoba i nauka Jezusa nie mogą zostać usunięte z naszej kultury ani unieważnione, jeśli kultura ta ma istnieć i tworzyć się nadal”. Po wydarzeniach Marca 1968 roku zakazano mu wykładania i publikowania. Jak wielu uczonych i artystów o korzeniach żydowskich, zdecydował się wtedy opuścić Polskę Ludową. Osiadł w Wielkiej Brytanii, wykładał na Uniwersytecie Oksfordzkim do 1991 roku.

Przyzwoity człowiek, sam lepiej żyje. Nie dlatego, że ma o sobie lepsze mniemanie, ale dlatego, że nie cierpi duchowo, z powodu zła, które wyrządza.

Kołakowski zwrócił na siebie uwagę dziełem „Główne nurty marksizmu”. Duże uznanie zdobyły jego prace z dziejów myśli religijnej, etyki i filozofii. Pisał także książki skierowane do szerszego grona czytelników: m.in. „Jeśli Boga nie ma…” i „Mini wykłady o maxi sprawach” (2003), oparte o wcześniejszy, popularny cykl audycji telewizyjnych. Był wielokrotnie honorowany nagrodami w USA (np. Nagroda Biblioteki Kongresu Stanów Zjednoczonych) i w Europie Zachodniej (Niemcy, Włochy) i oczywiście w Polsce, otrzymując m.in. Order Orła Białego (1997). Zmarł w Wielkiej Brytanii, ale jego ciało przewieziono do Polski i został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach.